İnsülin nedir ve neden önemlidir?
İnsülin, kandaki glukozun vücut hücreleri tarafından kullanılmasına yardımcı olan bir hormondur. İnsülinin etkisine karşı duyarlılığın azalması, yani insülin direnci, kan şekeri düzeninin bozulmasına ve zaman içinde prediyabet veya tip 2 diyabet riskinin artmasına eşlik edebilir.
İnsülin direnci ile insülin seviyesi arasındaki ilişki
İnsülin düzeyini tek başına yorumlamak doğru değildir. Açlık glukozu, HbA1c, gerektiğinde diğer testler, vücut ağırlığı, bel çevresi, beslenme düzeni ve fiziksel aktivite gibi unsurlar birlikte değerlendirilir. Doç. Dr. Erol Vural, özellikle kilo fazlalığı ve metabolik riskler söz konusu olduğunda değerlendirmeyi kişinin genel sağlık tablosu içinde ele almanın önemini vurgular.
İnsülin duyarlılığını destekleyen yaşam tarzı alışkanlıkları
Beslenme düzeninin dengelenmesi, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve uygun kişilerde kilo kaybı metabolik sağlığın desteklenmesinde önemlidir. Amerikan Diyabet Derneği, beslenme ve fiziksel aktivitenin kan şekeri yönetiminin önemli parçaları olduğunu belirtmektedir.
Beslenmede nelere dikkat edilmeli?
Tek bir 'mucize' yiyecek veya bitki ile insülin direncinin ortadan kaldırılması beklenmemelidir. Öğünlerin genel kalitesi, karbonhidratların miktarı ve niteliği, lif içeriği, porsiyonlar ve kişinin toplam enerji alımı birlikte değerlendirilmelidir. Kişiye özel beslenme planı için hekim ve gerektiğinde diyetisyen desteği önemlidir.
Hareket neden önemlidir?
Fiziksel aktivite sırasında kas hücrelerinin glukoz kullanımı artar ve insülin duyarlılığı üzerinde olumlu etkiler oluşabilir. Aktivitenin türü ve süresi kişinin yaşına, sağlık durumuna, kullandığı ilaçlara ve kan şekeri düzeylerine göre planlanmalıdır.
Ne zaman tıbbi değerlendirme gerekir?
İnsülin direnci veya kan şekeri yüksekliği şüphesi varsa laboratuvar sonuçlarının bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Özellikle aşırı kilo, ailede diyabet öyküsü, yüksek tansiyon veya kan yağlarında bozulma gibi riskler birlikte bulunuyorsa değerlendirme önem kazanır.
Doç. Dr. Erol Vural ile metabolik sağlık değerlendirmesi
Uzmanından Bilgiler